mardomvarohaniat.com حدود و ثغور امنیت و شریعت در فضای مجازی

حدود و ثغور امنیت و شریعت در فضای مجازی

هنجار چیست و هنجار‌شکن کیست؟ اگر فضای مجازی آیینه‌ای از فضای حقیقی جامعه باشد، آیا می‌توان همان هنجارها را در فضای مجازی تعریف و با هنجارشکنان برخورد کرد؟ اگر از دیدگاه جامعه‌شناسان به هنجار بنگریم، تمام قوانین و مقرراتی که در هر جامعه‌ای وجود دارد، مبتنی بر ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی است. یعنی ابتدا جامعه نیاز به آن را احساس می‌کند، سپس به مجلس شورا می رود و تصویب می‌شود. اداره کل پژوهش‌های اسلامی رسانه هنجارشکن را فردی تعریف می‌کند که از هنجارهای اجتماعی و انتظارات جامعه تخطی کرده است و درنتیجه، رفتارش به وسیله تعداد زیادی از مردم به صورت منفی ارزیابی می‌شود. این تعریف لزوما هنجارشکن را مترادف با قانون‌شکن قرار نمی‌دهد. البته بعد، این تعریف را از منظر دینی تعریف می‌کند و هنجارشکن را فردی متصور می‌شود که از دستورهای دینی سرپیچی کرده، کارهای زشت و منکر بکند. حال سوال اینجاست که آیا امر به معروف و نهی از منکر باید به عرصه فضای مجازی گسترش یابد؟ آیا باید با هنجارشکنان فضای مجازی برخورد قانونی کرد؟

 

در ابتدا، خالی از لطف نیست که به شکل‌گیری شبکه‌های اجتماعی اشاره‌ی مختصری بنماییم. شبکه‌های اجتماعی عمر آنچنان زیادی ندارند و تا حدود ۱۵ سال پیش، نما و نشانی از شبکه‌های اجتماعی که امروزه با آنها آشنایی داریم، وجود نداشت. در آنسوی آب‌ها و در سال ۱۹۷۸ میلادی، زمانی که انقلاب اسلامی ایران در حال پا گرفتن بود، سامانه‌ی «بولیتن بورد سیستم» توسط دو نفر (وارد کریستین و رندی سوز) در شهر شیکاگوی آمریکا، به عنوان پایگاهی برای ملاقات آنلاین و به اشتراک‌گذاری اطلاعات، راه اندازی شد. این شبکه که به اختصار با نام «بی بی اس» از آن یاد می‌شود، اولین انجمن مجازی پس از تولد اینترنت بشمار می‌آید. ایده‌‌ی شبکه‌های اجتماعی جمع‌آوری افراد در کنار یکدیگر ولی در یک فضای مجازی و متعاقبا تشریک خاطرات، عقاید و اطلاعات بود. از سال ۱۹۹۵ که سایت‌های حرفه‌ای راه‌اندازی شدند، شبکه‌های اجتماعی نیز فعالیتشان را آغاز کردند. از اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، با پیشرفت اینترنت، عصر شکوفایی شبکه‌های اجتماعی نیز آغاز شد. در سال ۲۰۰۴ شاهد راه‌اندازی فیس‌بوک بودیم. چند دانشجوی دانشگاه هاروارد در آمریکا، این سایت را برای ارتباط میان دانشجویان راه‌اندازی کردند. در سال ۲۰۰۵  یوتیوب با هدف به اشتراک‌گذاری ویدئو در میان کاربران راه‌اندازی شد. در سال ۲۰۰۶ توییتر به عنوان یک سامانه برای میکروبلاگینگ راه‌اندازی شد و این روز‌ها توییتر یکی از پرمخاطب‌ترین شبکه‌های اجتماعی در میان کاربران کشور‌های دنیا شناخته می‌شود. به‌همراه به‌بازار آمدن گوشی‌های هوشمند، حضور کاربران در شبکه‌هایی مانند اینستاگرام و واتس‌اپ بی سابقه شد. در ضمن، دسترسی مردم به این شبکه‌ها و به اشتراک گذاشتن اطلاعات در هر زمان و مکانی امکانپذیر شد. این مهم، در حوزه‌ی ارتباطات، انقلابی را ایجاد کرد که بی‌سابقه بود.

 

هشدار پلیس؛ مراقب کلاهبرداری‌های کرونایی باشیددر ایران، دسترسی مردم به بعضی از شبکه‌های اجتماعی محدود شده‌است. این محدودیت‌ها که از طریق «فیلتر‌کردن» ایجاد میشود به بازار فیلترشکن‌ها رونق بخشیده و با وجود اینکه تقریبا تمام ارگان‌های رسمی کشور، بسیاری از مقامات و مسئولین و همچنین خیلی از نهادهای دیگر، از انواع شبکه‌های اجتماعی بهره میبرند، عموم مردم به بسیاری از آنها دسترسی ندارند. «برای ایجاد امنیت و کاهش مخاطرات برای فعالیت‌های علمی، اقتصادی، اجتماعی در جامعه‌ی اطلاعاتی، حفاظت و صیانت از هویت دینی و ملی، مراقبت و پایش از فضای تولید و تبادل اطلاعات برای پیش‌گیری از تبدیل شدن این فضا به بستری برای انجام هماهنگی‌ها و عملیات‌ برای انجام و تحقق فعالیت‌های غیرقانونی و ممانعت از تعرض به ارزش‌ها و هنجارهای جامعه» پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) بعنوان بخشی از زیر مجموعه‌ی نیروی انتظامی، موظف به انجام وظایف ذکر شده در گیومه‌ی فوق و مشغول به آن عملیات میباشد. البته نهادهای امنیتی دیگر نیز، در مورد رصدکردن فعالیت‌های کاربران شبکه‌های اجتماعی وظایف و مسئولیت‌هایی دارند.

 

فرارو | درخواست بازداشت آذری جهرمی و فیروزآبادی!چندی پیش بود که بیش از ۴۰۰ نفر از اساتید، طلاب و فضلای حوزه‌های علمیه طی نامه‌ای از حجت الاسلام سید ابراهیم رئیسی، ریاست محترم قوه قضائیه، درخواست کردند تا عاملان هنجارشکنی‌هایی که فضای مجازی کشور شاهدش هست، مورد پیگیری و مجازات قرار بگیرند. در این نامه آقایان فیروزآبادی، دبیر شورای عالی فضای مجازی، و آذری جهرمی، وزیرارتباطات، متهم ردیف اول «ولنگاری‌ها در فضای مجازی» قلمداد شده‌اند و از حجت الاسلام رئیسی خواسته شده که با این مسئولان برخورد قانونی شود. در این نامه آمده که «این دو فرد مکررا، به نفع سرویسهای خارجی وقت کشی کرده و تعهدات خود را طی ۵ سال اخیر نقض کرده و به دستورات و منویات رهبر انقلاب عمل نکرده‌اند» و همچنین به اسناد و مدارک تخلف‌های فراوان نامبردگان نیز اشاره شده.

 

نامه طلاب و فضلای حوزه مسلما از سر دلسوزی و مسئولیت‌پذیری نگاشته شده و حکایت از آشفته بازاری دارد که ما در فضای مجازی شاهدش هستیم. ولی آیا می‌توان نگاهی هرمی به مشکل هنجارشکنی در فضای مجازی داشت و تعداد انگشت شماری از مسئولان را عامل این وضعیت دانست؟ آیا اصولا می‌توان فضای مجازی را کنترل نمود و هنجارهای امنیت و شریعت را در آن پیاده کرد؟ قطعا و مسلما، پاسخ این سؤالات «خیر» است. امکان کنترل وجود ندارد و تنها راه موجود فرهنگ‌سازی است. در طی چند دهه اخیر، شاهد مبارزه‌ی سرسختانه‌ای با تلویزیون‌های ماهواره‌ای  بوده‌‌ایم ولی هرگز موفق نشده‌ایم و تماشای مردم، بیش از همیشه به برنامه‌های ماهواره‌ای معطوف است. در نبود یک جاگزین جذاب، مناسب و متناسب، ممنوعیت هرگز پاسخگو نبوده، نیست و نخواهد بود. مثلا می‌توان به کشور عراق اشاره کرد. در آنجا، به این میزان که در ایران هست، کنترل و ممنوعیتی وجود ندارد. در عین حال، شاهد آن هستیم که اینگونه هنجارشکنی‌ها هم درمیان نیست. حتی در کشورهای «خشکه مقدس» منطقه نیز، بغیر از دسترسی به سایت‌های مستهجن، ممنوعیتی وجود ندارد و مشکلی هم بوجود نمی‌آید. حال اینکه، متاسفانه کاربران آن‌گونه سایت‌ها در ایران اسلامی کم نیستند. کشور مالزی یک نمونه‌ی دیگر است که با وجود اسلامی بودن، هم آزاد است و هم عاری از هنجارشکنی‌هایی که ما در سطح کشور اسلامی خودمان داریم.

 

نگاه شهوت آمیز مسلمانان نسبت به تمامی مسائل، روح آدمی را آزار می ...بسیاری دلیل سر بر آوردن مشکلات و ناهنجاری‌ها در فضای مجازی را به علت محدودیت‌های بی‌جایی میدانند که در جامعه غیرمجازی ایران وجود دارد و بی‌شک در تنگنا گذاشتن نسل جوان مملکت، نه‌تنها باعث ایجاد عقده‌ها و معظلات روحی و روانی میشود بلکه بانی بروز رفتارهای نامتعارف و نامأنوسی در فضای مجازی میشود و این بازی موش و گربه نه‌‌تنها پایانی نخواهد داشت بلکه روزبروز بدتر هم خواهد شد. روحانیت وظیفه خطیری دارد. فرهنگ‌سازی، ایجاد تفریحات سالم و تشویق جوانان به استفاده‌ی مفید از شبکه‌های عمومی و رسانه‌های اجتماعی باید سرلوحه آموزش‌های فرهنگی باشد. با دادگاهی کردن یکی دوتا از مسئولان و فشار حداکثری و اعمال ممنوعیت و محدود‌کردن بیش از پیش جوانان، کار بجایی نمیرسد. از طرف دیگر هم نمی‌توان از فرهنگ قانون‌شکن و قانون‌گریز و دورزدن قوانین انتظار داشت که در فضای مجازی خود را به شکل دیگری متجلی کند.

 

بیشتر بخوانید:

 

یک نظر

  1. به موضوع جالبی اشاره کردید. اتفاقا همین امروز بود که ویدیوی آقای #محسن_افشانی را که در کنار سگش ادای سگ درمیآورد. این هنجارا برای چی شکسته میشه؟ چی میشه که یه آدمو میکشونه که ادای سگ دربیاره و بعد فکرکنه کار خیلی مهمی کرده که بخواد نشون همه بده؟ نجاست و این حرفها به کنار، اصلا پیام اینکار چیه؟ فقط هنجارشکنی برای شوخیه یا به دلیل مشکل ارزشی؟

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *