mardomvarohaniat.com سیاست دینی یا دین سیاسی

سیاست دینی یا دین سیاسی

به کارگیری ابزاری دین برای اهداف سیاسی، هم به دین ضربه می زند و هم به سیاست. نمونه اینگونه استفاده از دین را در دوره‌های مختلفی شاهد بوده‌ایم و متأسفانه در جامعه‌ی امروز ایران هم اینگونه برخوردهای گزینشی با دین چندان نادر نیست. اخیراً  آیت‌الله لطف‌الله دژکام امام جمعه شیراز با استفاده از آیه هشتم سوره مبارکه ممتحنه به توجیه ضرورت قرارداد ۲۵ ساله با چین پرداخت و گفت: «آنچه در موضوع روابط ایران با چین مدّ نظر بوده، براساس دستور قرآن است و ارتباطی با خط و مشی سیاسی و سلیقه افراد ندارد».

 

 

اکنون با وجود یک بدبینی عمومی در جامعه نسبت به حضور اقتصادی و سیاسی چین در کشورمان، ربط دادن تعامل با چین به آیات قرآنی نه شرط تعقل‌است و نه شرط تشرع. آیت‌الله دژکام گفته‌است که بر اساس آیه هشتم سوره مبارکه ممتحته، با آن دسته از کفاری که به جنگ مسلمین نیامده و آنها را از خانه‌هایشان بیرون نرانده‌اند، می‌توان رابطه‌ای عادلانه داشت. منتقدان از آیت‌الله دژکام می پرسند که چه کسی قرار است تعیین کند که چین به جنگ مسلمین نرفته؟ آیا پاکسازی نژادی مسلمانان ایغور در منطقه شین جیانگ چین مصداق بارزی از جنگ با مسلمین نیست؟ واقعیت این است که وقتی یک روحانی، همچون آیت‌الله دژکام به دفاع بی چون‌وچرا از چین می‌پردازند، در واقع از مرجعیت و آبروی روحانیت مایه می‌گذارند و در عمل، این سیاست است که برای دین تصمیم می گیرد.

 

 

در عین حال نیز، برخی دیگر در دفاع از آیت‌الله دژکام گفته‌اند که مسلمانان ایغور گرایش‌های داعشی و تکفیری دارند و دولت پکن به حق آنها را سرکوب می کند. ولی آیا به راستی بیش از ۱۲ میلیون زن و بچه و کشاورز و پیشه‌ور ایغور، همگی داعشی شده‌اند که دولت چین این‌چنین به سرکوب دسته‌جمعی آنها می‌پردازد؟ اخراج دانشجویان به علت اجرای مناسک شرعی از جمله اقامه نماز، تعیین و تکلیف برای امامان جمعه، اجبار به شراب‌خواری، ممنوعیت برگزاری مراسم جمعی در ماه مبارک رمضان و انتقال بسیاری از ایغورها به اردوگاه‌های کار اجباری از جمله فشارهایی است که علیه این اقلیت مسلمان اعمال می شود. با توجه به این جنایات انکارناپذیر، سخنان آیت‌الله دژکام آیا ریشه‌ای جز انگیزه‌های سیاسی می‌تواند داشته‌باشد؟ ایشان در مقام فردی که دلسوز اقتصاد و آینده کشور است قطعاً حق دارند از سیاست نزدیکی به چین حمایت کنند ولی توجیه این سیاست با بکارگیری ابزاری آیات قرآنی تنها ظلم به دین و روحانیت است.

 

 

هرچند سخنان آیت‌الله دژکام با واکنش‌های منفی گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی روبرو شد ولی کمتر معممی به این موضوع ورود پیدا کرد. از معدود روحانیونی که به انتقاد از سخنان ایشان پرداخت حجت‌الاسلام فاضل میبدی، عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم بود که یادآور شد: «روش امام جمعه شیراز بسیار غلط و بر خلاف قرآن است. هیچ‌وقت قرآن مجید در این مسائل وارد نمی‌شود. اگر بخواهیم هرگونه مسئله سیاسی را به قرآن و دین وصل کنیم ممکن است که طرف مقابل ما هم چنین کاری بکند. مثلاً فردی درباره رابطه ایران و روسیه به قرآن استناد کند.» دستکم اگر آیت‌الله دژکام تأکید می‌کرد که سخنانش تفسیر فردی ایشان از سوره‌ مبارکه ممتحنه است، شاید قضیه تا این میزان حساسیت ایجاد نمی‌کرد. ولی زمانی که نماینده ولی فقیه به گونه‌ای قرآن را به یک تصمیم جناحی گره می‌زند که گویی پیامبر اکرم (ص) خود در این قضیه موضع گیری فرموده‌اند، هم جایگاه نماینده ولی فقیه تخریب می‌شود وهم بدبینی نسبت به جناحی‌کاری بدنه اصلی و حکومتی روحانیت بیشتر می شود.

 

 

زمانی که امام راحل بحث عدم جدایی دین از سیاست را مطرح فرمودند، هدف دینی کردن سیاست بود، و نه سیاسی کردن دین. متأسفانه اما شاهدیم که استفاده ابزاری و جناحی از دین نه تنها کمکی به سیاست نمی‌کند، بلکه باعث وهن دین هم می‌شود. شایسته است روحانیت مستقل و دلسوز در این موضوع ورود کند و با طرح اشکالات شرعی اینگونه موضع‌گیری‌ها، به تنویر افکار عمومی بپردازد. جا دارد این نوشتار را با سخنی از مولای متقیان علی علیه سلام به پایان برسانیم که در نامه‌اش به مالک اشتر فرمود: «فَإِنَّ هذا الدِّیْنَ قَدْ کَانَ أَسِیْراً فِی أَیْدِی الْأَشْرَارِ یُعْمَلُ فِیْهِ بِالْهَوی و تُطلَبُ بِهِ الدُّنیا؛ تو به سرزمینی می‌روی که در آنجا عده‌ای دین را وسیله قدرت‌طلبی و دنیاطلبی خودشان کرده بودند و به دین آسیب وارد شده‌است. دین در دست یک عده انسان‌های شرور اسیر بوده و هر کاری دلشان خواسته به نام دین انجام داده‌اند. در دین برای هوای نفس خودشان عمل کرده‌اند و به وسیله دین دنیا را جست‌و‌جو و طلب کرده‌اند.»

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *