mardomvarohaniat.com مصلحت و عقلانیت در کلام مقام معظم رهبری

مصلحت و عقلانیت در کلام مقام معظم رهبری

در روز ۲۱ مهرماه سال جاری، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب، بطور تصویری و مجازی در مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلّح شرکت کردند و از عقلانیت و مصلحت سخن گفتند. در این مراسم، نکات قابل ملاحظه‌ای بیان شد که در این مقاله به تحلیل برخی از آن‌ها می‌پردازیم.

 

 

آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در مراسم مشترک دانش‌آموختگی دانشگاه‌های افسری نیروهای مسلّح

شاید یکی از مهمترین جملات معظم‌له در طول این سخنرانی این بود که «ترسوها حق ندارند اسم عقلانیت را بیاورند زیرا عقلانیت به معنای محاسبه درست است». فقط شنونده‌ای که با درایت کامل به این فرمایشات مدبرانه گوش فرا داده باشد می‌تواند مفهوم دقیق آن‌ها را درک کند. رهبری به شکلی فوق‌العاده ظریف و در عین حال شفاف فرمودند که «بعضی‌ها اسم عقلانیت و عقل را می‌آورند اما منظورشان ترس، انفعال و فرار از مقابل دشمن است، در حالی‌که فرار کردن و ترسیدن، عقلانیت نیست». در این فرمایش، جای تأمل زیادی وجود دارد، چراکه ایشان ترس و واهمه‌ی کسانی که «تعامل ایران با جهان» را نا‌ممکن و یا در بهترین شرایط، بعیدالذهن میدانند، بی‌جا دانستند و به آن‌ها یادآور شدند که باید به خود بیایند و نگرانی‌ها را کنار بگذارند و در کمال قدرت و با رویکردی جهادی، خود را برای رویارویی با جهانیان آماده‌ سازند.

 

 

رهبر معظم انقلاب اسلامی در منزل سردار شهید سپهبد سلیمانی

در دی ماه سال گذشته و پس از شهادت سردار سلیمانی، در پیام تسلیت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، بوضوح به این حقیقت پی بردیم که با مقاومتی که مدّ نظر ایشان است، یک پیروزی قطعی به مسلمانان و ایرانیان وعده داده می‌شود. سایت «مردم و روحانیت» در آن زمان نیز در قالب مقاله‌ای تحت عنوان «اصل مصلحت، تعادلی میان آرمانگرایی و عملگرایی»، مفصلاً به این موضوع پرداخت. شایان ذکر است که وعده‌ی رهبر معظم انقلاب در آن وقت، مستلزم رویکردی درازمدت بود که با پرهیز از برخوردهای احساسی و واکنشی، مسئولان را به عملکردی جهادی و از موضع توانایی و توانمندی تشویق می‌کرد. امروز نیز این موضوع هم‌چنان در بطن مواضع مقتدرانه نظام قرار دارد و با به پایان رسیدن دولت فعلی و روی کار آمدن دولت بعدی، استفاده از یک «دیپلماسی جهادی»، انشالله در دستور کار مسئولان وزارت امور خارجه قرار خواهد گرفت. در همان مقاله، ما به این موضوع نیز اشاره کردیم که روحانیت باید با توجه به اصل «مصلحت» و برای حفظ نظام و خیر عمومی و برای حفظ منافع ملی در دراز مدت، راه‌کارجویی کند و چراغ «عقلانیت» مردم باشد. درایت روحانیت میتواند با در نظر گرفتن مصلحت نظام، از رفتار‌های ماجراجویانه جلوگیری کند.

 

 

برجام

پر واضح است که نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران در گذشته هم به کرّات و با رویکرد «عقلانیت بدون ترس» به پای میزهای مذاکره رفته و کشور را از پیچ های خطرناک تاریخی به سلامتی عبور داده است. تصمیم مدبّرانه امام خمینی (ره) مبنی بر پذیرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت نمونه روشنی از این عملکرد است و البته نمونه‌های زیاد دیگری را هم می توان مورد اشاره قرارداد.  بعنوان مثال در مقاله حج سیاسی و سیاست حج اشاره کردیم که پس از فاجعه خونین حج سال ۶۶ امام راحل با عملگرایی و اولویت قائل شدن برای مصلحت نظام و مسلمین، ضمن تاکید بر لزوم رسیدگی به جنابات آل‌سعود، دستور پیگیری مجدد اعزام حجاج را صادر فرمودند. پس از فاجعه منا در سال ۱۳۹۴ نیز، مقام معظم رهبری با اعلام سه روز عزای عمومی، مدیریت غلط و اقدامات ناشایسته دولت آل‌سعود را عامل این فاجعه دانست، اما با درایت سیاسی و عملگرایی امام خامنه‌ای، تنها پس از یک سال وقفه، اعزام هموطنانمان به مناسک حج از سر گرفته‌شد. همین رویکرد را در بحث برجام و بکارگیری رویکرد «نرمش قهرمانانه» هم شاهد بودیم. با توجه به این سوابق تاریخی می‌توان نتیجه گرفت که خواست رهبری و مصلحت نظام با نفس مذاکره و با اصل توافق با کشورهای دیگر در تناقض نیست بلکه محل مناقشه، طرز برخورد دیپلمات‌ها و یا مضمون مذاکره و محتوای توافقنامه‌ها می باشد.

 

 

مشکلات اقتصادی و تحریم‌های آمریکا

در سخرانی آیت‌الله خامنه‌ای که در ابتدای این مقاله به آن اشاره کردیم، ایشان در بخش دیگری از سخنانشان فرمودند «در مشکلات اقتصادی، ما نقش خباثت‌آمیز آمریکایی‌ها و تحریم‌های آنها را که حقیقتاً جنایت است، نادیده نمی‌گیریم و به ایستادگی و مقاومت ادامه خواهیم داد تا به لطف خداوند فشار حداکثری آمریکا را به روسیاهی حداکثری و مایه پشیمانی آنها تبدیل کنیم.» این سخنان نیز حاکی از آن است که ورود ایران به مذاکرات آینده، طبق فرمایشات رهبری، نه از موضع ضعف و از روی ناچاری بلکه با رویکردی عاقلانه و از موضع قدرت خواهد بود. طبق فرمایشات رهبر معظم انقلاب، برای تأمین منافع ملی و حفظ موجودیت و هویت ملی باید محاسبات دقیق و منطقی از حد و اندازه واقعی تهدیدها و همچنین ظرفیت‌ها و استعدادهای واقعی کشور وجود داشته باشد. قدرت دفاعی برآمده از چنین محاسبات عقلانی، موجب می شود که مسئولان با طمأنینه و آرامش، تعامل با جامعه بین المللی را پیگیری کنند. مهمترین موضوعی که ایشان خاطرنشان کردند این بود که منظور از «عقلانیت» ترس، انفعال و فرار از مقابل دشمن نیست بلکه عقلانیت به معنای محاسبه درست است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *