mardomvarohaniat.com چرا دانشجویان بهتر از امامان جمعه مطالبه‌گری می‌کنند؟

چرا دانشجویان بهتر از امامان جمعه مطالبه‌گری می‌کنند؟

با ادامه ریاضت معیشتی مردم، وعده‌های بی‌پایان مسئولان و ناتوانی قشر آسیب‌پذیر در اعتراض به شرایط نابسامان اقتصادی کشور، وظیفه فعالان اجتماعی برای مطالبه‌گری از جانب مردم اهمیت دوچندان پیدا کرده است. روحانیون و امامان جمعه که در بدو انقلاب در خط مقدم فعالان اجتماعی بودند و با رویکرد مردمی و عدالت‌محور خود، اهمیت مبارزه با طاغوت را به امت یادآور شدند، در دهه‌های اخیر با رویکردی محافظه‌کارانه، بیشتر در خدمت حاکمیت بوده‌اند تا امام مردم. این موضوع هفته گذشته در دو سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه توسط دو دانشجوی انقلابی مورد بحث واقع شد و انتقاداتی صحیح و صریح نسبت به رویکرد غیردمردمی ائمه جمعه از تریبون نماز جمعه شنیده شد. به مناسبت ۱۶ آذر، روز دانشجو، یادداشت این هفته به مرور تلاش‌های این قشر انقلابی در مطالبه‌گری از جانب مردم می‌پردازد.

 

سایت «مردم و روحانیت» هر جمعه، در راستای هدف اطلاع‌رسانی به مردم و مطالبه‌گری از مسئولان، گزارشی با عنوان «مردم در خطبه‌های نماز جمعه چه شنیدند؟» منتشر می‌کند. این یادداشت‌های تحلیلی که به بررسی مواضع امامان جمعه و میزان توجه آنها به مسائل مردم می‌پردازد، برخلاف نمازهای جمعه که مخاطبان آن مدام در حال کاهش است، خوانندگان زیادی دارد و به همراه نظرسنجی سخنان خطیبان جمعه، گفتمان جالبی در سایت ایجاد می‌کند. آنچه خطبه‌های هفته گذشته نماز جمعه را مهم و تماشایی کرد، سخنان پیش از خطبه‌ها بود، نه خطبه‌های امام جمعه تهران. سخنرانی «زهرا جوان» و «سیدشایان ابهری» که به مناسبت روز دانشجو پیش‌سخنران خطبه‌ها بودند، یادآور خطبه‌های صریح و مطالبه‌گرانه دهه‌های اول انقلاب بود. آنوقت که فریضه نماز جمعه اقشار مختلف جامعه و مسئولان را دور هم می‌آورد و مسائل مهم مردم و حاکمیت بدون محافظه‌کاری در خطبه‌ها بیان می‌شد.

 

زهرا جوان

تریبون حاکمیت، نه تریبون مردمی

زهرا جوان، با انتقاد از اینکه بسیاری از ارگان‌های نظام اسلامی وجهه «مردمی» خود را از دست داده‌اند، بر نیاز کشور به ساختارهای مردم‌سالار تأکید کرد. وی همچنین با گلایه از عدم مطالبه‌گری واقعی امامان جمعه گفت: «مردم امام جمعه‌ای می‌خواهند که نماینده آنان و انعکاس‌دهنده مطالبات و مشکلات‌شان باشد نه امام جمعه که به عنوان نماینده حاکمیت در نماز جمعه به بیان احکام و اشاره‌ای کوتاه به برخی مسائل روز بپردازد». این موضوع که چندهفته گذشته بارها توسط تحلیلگران و متفکرین امور دینی و اجتماعی به ائمه جمعه و بالاخص به حجت‌الاسلام حاج‌علی‌اکبری، ریاست شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه گوشزد شده‌، هنوز به اقدامی عملی توسط ائمه جمعه تبدیل نشده است. زهرا جوان با اشاره به اینکه رویکردهای شورای سیاست‌گذاری موجب از دست رفتن «مرجعیت فکری» ائمه جمعه در جامعه شده است، اهمیت اشاره امامان جمعه به مطالبات مردمی از جمله فسادها، قراردادها و دارایی‌های مسئولان را مکرراً گوشزد کرد.

 

بیشتر بخوانید:

 

فرسخ‌ها فاصله با نماز جمعه انقلاب خمینی

دیگر سخنران پیش از خطبه‌ها که به نمایندگی از انجمن‌های دانشجویی به مطالبه‌گری پرداخت، سیدشایان ابهری بود. او نیز با اشاره به بی‌توجهی مسئولان به مشکلات مردم، بخصوص در سالهای اخیر که محاصره اقتصادی شدت گرفته است، جایگاه فعلی نماز جمعه با «نماز جمعه انقلاب خمینی» را نگران‌کننده توصیف کرد. وی با انتقاد از سخنان حجت‌الاسلام حاج‌علی‌اکبری که محافظه‌کاری ائمه جمعه را جهت ایجاد وحدت و مصلحت مفید دانسته بود، نتیجه این رویکرد را انفعال تریبون امامان جمعه دانست. او با اشاره به اینکه «خطبه‌های نماز جمعه باید تن سوءاستفاده‌گران از انقلاب و نامحرمان را بلرزاند و مایه قوت قلب رنج کشیدگان باشد»، کم‌کاری‌های امامان جمعه در اصلاح امور کشور را عامل دلسردی مردم از روحانیت معرفی کرد.

 

سیدشایان ابهری

اما شاید مهمترین بخش سخنان این دو فعال دانشجویی اشاره به اهمیت بیان اعتراضات و مطالبات مردمی بود. ابهری با گلایه از سرکوب اعتراضات مردمی در سالهای اخیر، به شلاق کارگران معترض اشاره کرد و نتیجه آن برخوردها با مردم مستضعف را دلسردی و عدم‌اعتماد مردم به نظام و انقلاب معرفی کرد. وی سپس به نمایندگی از جمعیت دانشجویان کشور از تصمیم‌گیرندگان نظام درخواست کرد تا «به جوانان انقلابی اجازه داده شود تا در فضای سیاسی و اجتماعی کشور اعتراض به مطالبات مردم را نمایندگی کنند». نظر به اینکه جامعه روحانیت چندین دهه است از مسئولیت خود بعنوان پیشوا و رهبر جنبش‌های عدالت‌طلبانه و مردمی فاصله گرفته، وقت آن رسیده که به جوانان انقلابی اجازه داده شود تا امکان رهبری مطالبه‌گری‌های مردمی را داشته باشند تا تجربه خونین اعتراضات سال‌های گذشته دیگر تکرار نشود. حجت‌الاسلام جواد سلیمانی امیری با مفید توصیف کردن ورود جوانان به عرضه‌های مطالبه‌گری، آن را پیش‌زمینه‌ای برای ورود به چارچوب حاکمیت و تحقق بینش مقام معظم رهبری در جوان‌گرایی در گام دوم انقلاب تعریف کرد. برغم این حمایت های لفظی اما، یک نوع مقاومت سیستمی در مقابل تشکل‌های انقلابی و مستقل دانشجویی وجود دارد.

 

محافظه‌کاری، آفت انقلابی‌گری

شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه که به نهاد نماز جمعه به عنوان «شبکه امامان جمعه» می‌نگرد، از این نهاد یک بوروکراسی ساخته، امری که باعث شده امامان جمعه دیگر مردم‌محور نباشند. این مورد که تاحدی ریشه در وابستگی مالی آنها به حاکمیت دارد، در دهه‌های اخیر باعث شده که نهاد نماز جمعه از «تریبون امت» به «تریبون حاکمیت» تبدیل شود. امید است ائمه جمعه و بالاخص شورای سیاست‌گذاری که با خط قرمزهایش زبان بسیاری از امامان جمعه مردمی را بسته و یا از تریبون برکنار کرده، با شنیدن صدای دانشجویان آرمانگرا و انقلابی، بجای محافظه‌کاری و شعار، از تریبون های نماز جمعه مطالبه‌گری کنند. در گام دوم انقلاب، ویروس محافظه‌کاری باید از گفتمان انقلاب حذف شود. در این مسیر، انشاالله روحانیون و ائمه‌ جمعه بجای محافظه‌کاری برای دفاع از حاکمیت، برای امت، امامت کنند. از یاد نبریم که حاکمیت برای خدمت به مردم آمده، و مصلحت مردم به مصلحت حاکمیت می‌انجامد، و نه بالعکس. امید است با تحول رویه‌ها در شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه، و همچنین گذار جامعه روحانیت از سیاسی‌گری و محافظه‌کاری، دوباره شاهد فعالیت مردمی و جهادی جامعه روحانیت باشیم. در پایان، با تبریک روز دانشجو، این یادداشت را با چند سئوال مطرح شده در سخنرانی سیدشایان ابهری ختم می‌کنیم.

 

اگر تریبون نماز جمعه محلی برای بیان مشکلات مردم نیست، شما بفرمایید محل آن کجاست؟ اگر تریبون نماز جمعه محلی برای فریاد عدالتخواهی و مطالبات به حق مردم نیست، شما بفرمایید محل آن کجاست؟ اگر مشکلات معیشتی، گرانی و تورم و مطالبات محلی در این تریبون فریاد زده نشود، شما بفرمایید کجا مطرح شود؟

 

 

 

توییتر- مردم و روحانیتتلگرام-مردم و روحانیت

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.