https://mardomvarohaniat.com/wp-content/uploads/2021/12/مطالبه‌گری-از-حاکمیت-یا-طلبکاری-از-مردم؟.jpg

مطالبه‌گری از حاکمیت یا طلبکاری از مردم؟

درد مردم ما یکی دو تا نیست. در این چند ساله نیز هیچکدام از آنها حل نشده است؛ نه مشکل معیشتی و نه مشکل فرهنگی. سختی این مصائب گلوی ملت را فشرده، و فشار روحی آنها روحیه مردم را فرسوده است.  در این بین متاسفانه اکثر روحانیون، بجای مطالبه‌گری از جانب مردم، سخن از مقاومت و ایستادگی می‌زنند. در سال‌های اخیر روحانیون یا با تکرار خط مشی حاکمیت از مردم انتظار دارند که هزینه‌های مقاومت را بپردازند، یا اینکه در تکیه و هیئت‌ها، به مردم نمونه‌های مقاومت را یادآور می‌شوند بدون آنکه خود نمونه عملی این مقاومت باشند. این  رویکرد، در کنار ناتوانی اقشار مختلف مردمی برای اعتراض نسبت به اوضاع فعلی باعث شده حافظه جمعی مردم صدمه ببیند و امید اجتماعی کاهش یابد.

 

گره مشکلات معیشتی سال‌هاست کور مانده و طبق گزارشات اخیر، در سال ۱۴۰۱ اوضاع اقتصاد کشور بدتر و سفره مردم کوچکتر خواهد شد. از نظر فرهنگ نیز اوضاع جامعه تعریف چندانی ندارد و با رواج دوقطبی و سیاسی‌گری، تنش‌ها در میان اقشار مختلف جامعه محسوس است. دو موضوع اقتصاد و فرهنگ که در سخنرانی‌های رهبری در سال جاری بارها شنیده شد، در خطبه‌های نماز‌های جمعه نیز مرتباً مورد اشاره واقع شد لیکن با وجود شکاف میان مردم و روحانیت، این تلاش‌ها به هیچ وجه تأثیری در جامعه نداشتند. لازم به ذکر است که در ماه‌های اخیر لزوم انجام وظیفه مطالبه‌گری و امامت مردم مکرراً از سوی فعالان سیاسی و اجتماعی به ائمه جمعه و شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه گوشزد شده است، هرچند این انتقادات سازنده تاکنون به گوش شنوایی نرسیده است. عدم توجه روحانیون به مطالبه‌گری‌ها و اعتراضات مردمی اخیراً در هم‌اندیشی رسانه‌های عمومی قم مورد بحث واقع شد، که در آن حجت‌الاسلام علی محمد حکیمیان به نقد سکوت روحانیون درباره مشکلات مردم پرداخت و گفت: «با حرف نزدن مشکل ما حل نمی‌شود بلکه گره‌کوری خواهد شد که بعداً باز نخواهد شد».

 

بیشتر بخوانید:

 

عدم توجه به بیان مشکلات واقعی مردم در سخنرانی‌ها و عزاداری‌های مداحان و روحانیون نیز همچنان ادامه دارد و برخلاف رسوم اسلام و انقلاب، مطالبه‌گری مشکلات مردم در مراسم مذهبی رخ نمی‌گیرد. سخنرانی‌ها و خطبه‌های روحانیون و ائمه جمعه به فرصتی برای سیاسی‌گری و دفاع از کم‌کاری‌های حاکمیت تبدیل شده و هیچ گونه مطالبه‌گری واقعی و انقلابی در آنها شنیده نمی‌شود. در بسیاری از هیئت‌ها و تکیه‌ها نیز برخی مداحان حرفه‌ای تمرکز بر شتشوی مغزی و روانی مردم دارند. این فرصت‌طلبان چندین دهه است به جای فرهنگ‌سازی، با سبک‌های مبتذل و عوام‌پسند از نیاز روحی و روانی مردم در عزاداری‌ها سوءاستفاده کرده و عزاداران را تهییج می‌کنند. پرداخت پول‌های کلان برای هر جلسه از این نوع مداحی‌ها باعث شده این نوع سبک‌ها تکرار شوند و فرهنگ عزاداری در کشور به طور کلی تحریف شود. اینگونه مداحی‌های بی‌محتوا که عقاید مردم را تضعیف می‌کند، شایسته کشوری که هدفش صدور تمدن انقلاب و اسلام است، نیست. لزوم بازنگری رسالت مداحان برای توجه به مسائل اجتماعی اخیراً در برخی محافل حوزوی مطرح شده که می‌تواند قدم موٍثری در احیای روح و روان جامعه باشد. در این راستا، روحانیون و مداحان باید هشیار باشند که در این سالها، مردم به تنهایی مجبور به پرداخت هزینه‌های مقاومت شده‌ و راهی برای ابراز نارضایتی‌های خود نداشته‌اند.

 

تداوم مشکلات معیشتی و بحران فرهنگی، علاوه بر اثرات بدیهی آن در خانوارها، باعث تشدید اثرات روحی روانی در افراد جامعه نیز می‌شود. پژوهش‌های جامعه‌شناختی در چند سال گذشته نشانگر کاهش نگران‌کننده نرخ امید در کشور بوده است. موضوع کاهش امید نیز همچون مشکلات معیشتی، فسادستیزی و دیگر موضوعات اجتماعی در خطبه‌های ائمه جمعه شنیده شده، لیکن همواره در حد اشاراتی کوتاه مانده و هیچگاه مطالبه‌گری واقعی در این زمینه شنیده نشده است. موضوع ناامیدی مردم حتی توسط شورای سیاست‌گذاری به دشمن نیز منتسب شد و در بسیاری از خطبه‌ها، این موضوع در چارچوب روایت «جنگ نرم» از تریبون‌ها شنیده شد. این گونه رویکرد با مشکلات مردم و اجتماع، که نمونه آن را در سال‌های اخیر بارها دیده‌ایم، نمود عینی سیاسی‌گری جامعه روحانیت در طرفداری از حاکمیت بوده، و خود عامل دیگری در تشدید نارضایتی‌های مردم و افزایش ناامیدی از بهبود شرایط است.

 

در دستگاه‌های دولتی که شاخص «امید اجتماعی» را با نام اعتماد یا «اعتبار اجتماعی» می‌شناسند، کارشناسان اینکه عوامل اقتصادی باعث کاهش اعتبار حاکمیت در انظار مردم شده است را حاشا نمی‌کنند. مصطفی اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاری اجتماعی، با بیان اینکه « فقر در کشور نهادینه شده است»، بحران اقتصادی را مهمترین عامل کاهش اعتبار اجتماعی در جامعه می‌داند و آن را موجب ناامیدی و سرافکندگی افراد در جامعه معرفی می‌کند. وی با اشاره به اینکه بیش از ۸۰ درصد جامعه اطمینان خود را از وضعیت موجود از دست داده‌اند، امید واهی به مردم را موجب افزایش ناامیدی در کشور اعلام کرد و گفت: «تزریق امید در جامعه فقط با حرف زدن عملی نمی‌شود زیرا امید واهی دادن، آسیب‌های اجتماعی را ۱۰ برابر بیشتر می‌کند». توجه به مقوله امید اجتماعی علاوه بر اثرات فردی و اجتماعی، حس مسئولیت‌پذیری را در جامعه افزایش می‌دهد. چنین روندی که به کاهش اعتراضات مردمی و خیابانی می‌انجامد، باعث افزایش مشارکت مردمی در نظام مردم‌سالاری نیز می‌شود.

 

نتایج نظرسنجی‌های ماهانه سایت «مردم و روحانیت» در سال‌های اخیر نیز نارضایتی مردم از اوضاع اقتصادی و اجتماعی کشور را تأیید نموده است. نظرسنجی‌های میدانی ما نیز در حاشیه نمازهای جمعه و اعتراضات مردمی اخیر بر نارضایتی مردم و ابراز ناامیدی آنها از آینده خود و خانواده‌شان مکرراً شنیده شده است. متأسفانه آنچه در چند سال گذشته در پیامد بحران‌های اقتصادی (تحریم‌ها، شکست اقتصاد مقاومتی، و مشکلات معیشتی) و اجتماعی (اعتراضات، پرونده هواپیمای اوکراینی، افزایش ناامنی و خشونت‌ها) مشاهده شده، رخدادهای تلخی بود که بجای رفع یا حل آنها، هدف سرکوب یا بی‌اعتنایی قرار گرفت. محسن پیرهادی، نماینده مجلس، با تصدیق اینکه در همه این بحران‌ها کوشش شد تا فقط آن رخدادها فراموش شوند، بر لزوم ریشه‌یابی و حل آنها تأکید کرد. پیرهادی با تشریح اینکه نخستین قدم برای حل نارضایتی‌های عمومی به رسمیت شناختن نارضایتی‌ مردم است، آن را پیش‌نیاز ریشه‌یابی و آسیب‌شناسی در این زمینه دانست. لیکن رویکرد جامعه روحانیت و بخصوص ائمه جمعه این‌گونه نبوده است و در بسیاری از سخنرانی‌ها و خطبه‌ها تنها به صورتی گذرا به ناامیدی ملت اشاره شد و بجای دلجویی از مردم درخواست شد تا بیشتر مقاومت کنند. سخنان اخیر امام جمعه زنجان که از مردم خواسته بود «این بار نیز در برابر همه سختی‌ها تاب آوردند تا ثابت کنند که به انقلاب و رهبری پایبند هستند»،نمونه اخیر این رویکرد نادرست امامان جمعه در طلبکاری از مردم است.

 

 موضوع از دست رفتن اعتماد مردم توسط رهبری به دولت سیزدهم گوشزد شد، لیکن بسیاری از روحانیون بجای ریشه‌یابی آن و مطالبه‌گری برای ترمیم سفره مردم، به طرح تئوری‌های توطئه در این موضوع پرداخته، و ناامیدی مردم به «فتنه» دشمنان و استکبار منتسب شد. جامعه روحانیت و بالاخص ائمه جمعه باید با بررسی رویکرد خود در انکار نارضایتی‌های ملت، و انتساب علت این نارضایتی‌ها به دشمنان، به وظیفه اسلامی و انقلابی خود نسبت به جامعه پرداخته و برای جبران نارضایتی‌ها از حاکمیت درباره مشکلات مردم مطالبه‌گری واقعی کنند. جای خالی روحانیون در خط مقدم اعتراضات ماه‌های اخیر که گروه‌ها و اصناف مختلف مردم (کشاورزان، معلمان و بازنشستگان) به شدت محسوس بوده و باعث شده به این اعتراضات به راحتی برچسب سیاسی و ضدانقلابی بودن بخورد. بازگشت روحانیون به نقش اصلی شان که همانا در بدو انقلاب «مطالبه‌گری» از حاکمیت به نیابت از مردم بود، می‌تواند باعث ترمیم شکاف میان مردم و روحانیت شده و حاکمیت را به حل فوری مشکلات معیشتی مردم  ترغیب کند. در این راه روحانیون باید این سخن رهبری را آویزه گوش خود کنند و مالکیت مردم بر کشور را به رسمیت بشناسند.

 
 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *