استقلال حوزه علمیه https://mardomvarohaniat.com

استقلال حوزه علمیه

شکی نیست که در طول تاریخ شیعه، روحانیون و حوزویان همیشه پشتوانه و حامی مردم بوده اند. از آنچه که به عنوان حوزه یاد میکنیم، نهادی است که به طور تاریخی و اعتقادی از مردم جدا نبوده و اکنون هم باید به شکلی در جامعه نقش ایفا کند تا همانند سالهای منتهی به پیروزی انقلاب مردم آن را همیشه در کنار خود ببینند و نه طبقه ای جدا و مستقل از مردم که از جایگاه قدرت و یا نفوذ سیاسی با مردم ارتباط برقرار میکند.

در نظرسنجی ها و مطالعات انجام شده در دهه ۷۰ و حتی اوایل دهه ۸۰ شمسی در مورد نقش جامعه روحانیت در زندگی مردم و رضایت مردم از  روحانیون و حوزه های علمیه آمار منتشر شده نشان دهنده رضایت بیش از  ۶۵ تا ۷۰  درصد مردم از روحانیون بود و در سالهای پس از پایان جنگ تحمیلی طبق آمار منتشر شده در سال ۷۶، بسیاری از مردم نقش روحانیون را در بازسازی کشور و مهتر از آن هدایت جامعه مثبت تلقی کردند. اینکه حوزه علمیه در سه دهه اول انقلاب از محبوبیت بالاتری نسبت به ده ۹۰ شمسی برخوردار بوده است امری تائید شده است. اینکه دلایل این مهم چه بوده و هست و اینکه نظرسنجی های انجام شده در دهه های ۷۰ و ۸۰ و همچنین مطالعات امروزی در این مورد چه مقدار صحت دارند شاید جای بحث داشته باشد اما این امر را نمیتوان انکار کرد که در سال های اخیر شکافی میان مردم و روحانیت بوجود آمده که بایستی بررسی و در راستای کم کردن آن تلاش شود. یکی از دلایل اصلی این شکاف را میتوان به ناکارآمدی مسئولان مرتبط دانست که مردم متاسفانه تاحدی این ناکارآمدی را به روحانیت  و حتی حوزه علمیه مرتبط می کنند.

شرایط سخت اقتصادی و فشارهای اجتماعی همگی دست در دست هم داده اند تا مردم، روحانیون را نیز، در کنار مسئولین، مقصر شرایط کنونی بدانند. به زبان خلاصه تر مردم حوزه را بیش از حد به عنوان یک نهاد سیاسی قلمداد می کنند و این امر باعث قضاوت های غیرمنصفانه ای علیه حوزه می شود.

در طول سالهای اخیر صحبت های زیادی در این زمینه شده و نظرات مختلف و گاه متضادی بیان گردیده. به عنوان مثال حجت الاسلام و المسلمین دکتر احمد واعظی، رییس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در گفت و گویی با خبرگزاری شفقنا درباره رابطه حوزه و سیاست گفته بود: در بحث حوزه و سیاست یک مثلث نظام، مردم و حوزه و روحانیت داریم. حوزه دارای فعالیت های درون زا و برون زاست؛ یکسری کارکردها و وظایفی نسبت به مردم و یکسری کارکردها در درون خود به عنوان یک نهاد علمی دارد. وقتی می خواهیم در مورد نقش ها و وجوه حوزه بحث کنیم، نمی توانیم این نقش ها را به شکل انتزاعی و منهای سایر کارکردها، نقش ها و وظایف حوزه ببینیم لذا وقتی می گوییم “حوزه و سیاست” نباید این دو را به بررسی نسبت حوزه و نظام فرو بکاهیم؛ چرا که حوزویان در میان مردم نیز نقش دارند و وقتی حوزه از وجه سیاسی با مردم مواجه می شود، فرهنگ سیاسی و نقشی که حوزه ایفا کند در بنا و رشد فرهنگ سیاسی جامعه تأثیر می گذارد. به تعبیر دیگر کوتاهی های سیاسیون و مدیریت غلط مسئولین تا حد زیادی به پای روحانیون نیز گذاشته میشود. بحث رابطه روحانیت و سیاست و معضلات تقلیل دادن این نسبت به رابطه روحانیت و نظام موضوعی است که باید بیشتر مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

تمام نظرسنجی هایی که ما بررسی کردیم که شامل نظرسنجی های سایت مردم و روحانیت نیز میشود، حاکی از افزایش شکاف میان مردم و روحانیت در سالهای اخیر  است که این امر البته جای تامل و تحقیق بیشتری دارد. نظام مقدس جمهوری اسلامی فقط با تعامل مثبت و رابطه نزدیک روحانیت و مردم مشروعیت خود را حفظ خواهد کرد و باید در این زمینه بازبینی های اساسی صورت گیرد. ما در کشور یک نظام اسلامی داریم که این نظام از آمال و آرزوهای چندین نسل از  روحانیون و اندیشمندان و دلسوزان تشکیل شده است و در واقع دارای عمق تاریخی است.

  نظام جمهوری اسلامی یک آرزوی دیرینه ای بوده تا حاکمیتی مبتنی بر اسلام، به دور از فساد و تباهی و ستمگری، عدالت پرور و عدالت خواه شکل بگیرد. هرچند حفظ و اعتلای این نظام یک ضرورت برای حوزه های علمیه و همه دلسوزان  جامعه است، اما  این حمایت لزوما ازطریق شراکت در قدرت سیاسی حاصل نمی شود و در مواردی تاثیر معکوس هم دارد. در مقابل، رهنمون دهی به سیاستمداران و سیاستگذارن و تاثیر گذاری غیرمستقیم بر سیاست می تواند پادزهر مناسبی برای مقابله با شکاف رو به افرایش مردم و روحانیت باشد. همانطور که پیامبر اکرم (ص) بهترین مردم را کسانی می‌دانستند که پس از ایمان به خدا نفعشان به مردم میرسید، جامعه روحانیت و طلاب نیز باید تمام تلاش خود را به کار بگیرند، تا همانطور که همیشه در طول تاریخ حوزه چنین بوده، در کنار مردم باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.