خرافات و چگونگی مقابله با آن در جامعه

اسلام از بدو ظهور با تمام قدرت و توان با خرافه پرستی به مبارزه برخاست و درصدد برآمد تا فکر بشر را از آلودگی ها و اوهام جاهلیت پاک کند. در این میان و پس از گذشت ۱۴۰۰ و اندی سال از ظهور اسلام یکی از چالش های بزرگ ما مبازره با خرافات و باورهایی است که برخی با وصلت دادن آنها به دین اسلام باعث خدشه دار شدن نام اسلام و مسلمانان شده اند. میتوان گفت بیشترین ضربات خرافه پرستی در طول تاریخ از ناحیه افراد سود جو و توطئه گری وارد شده که با فریب مردم، باورهای دینی را به خرافه آلوده اند. عده ای ناآگاه هم با تکرار باورهای غلط، ناخواسته آب در آسیاب توطئه گران می ریزند. ورود احادیث جعلی توسط جاعلان حدیث در دوران اموی و عباسی و به وجود آمدن مذاهب انحرافی به جهت انشقاق میان مومنین، به شهادت تاریخ نتوانسته روح زنده و پویای اسلامی را کمرنگ کنند ولی متاسفانه خسارات زیادی به جوامع اسلامی وارد کرده.

خرافات، جمع خرافه و در عربى به معناى سخن دروغ اما با نمک آمده است. ظاهرا خرافه نام مردى از قبیله عُذْرَه بود که بنابر روایات جنّیان او را ربودند و او پس از بازگشت به قبیله خود، حکایاتى شگفت‌انگیز از مصاحبتِ خود با جنّیان نقل مى‌کرد. از آنجا که مردمان سخنان او را باورکردنى نمى‌یافتند، به‌ تدریج هر سخن عجیب و ناپذیرفتنى را «حدیث خرافه» نامیدند.

در طول تاریخ خرافات در بیشتر موارد از سوی سلاطین و یا دولت های خارجی ترویج شده ولی متاسفانه معدود روحانیونی نیز بوده اند که در ترویج چنین باورهایی وارد شده و خواسته یا ناخواسته از شیادان و دروغ پردازان حمایت کرده اند. به یاد داریم که در دوران دولت نهم و دهم بود که پس از سالها باورهای منسوخی از قبیل رمالی و سحر و جادو به زبان ها افتاد. در حالی که بسیاری همان زمان نیز دست به انتقاد از رفتارها و گفتارهای بعضی از افراد مرتبط با دولت زدند، ولی رئیس جمهور وقت اینگونه صحبتها را شوخی و برای «مزاح مردم» عنوان کرد. متاسفانه مثال های دیگری نیز از این قبیل خرافه پردازی ها در میان دولتمردان و حتی روحانیون دیده شده است. مواردی که امام خمینی (ره) بر علیه آن هشدار دادند و فرمودند نگذارید از اسلام سوءتفاهم شود و دست شیادین بیافتد.

با توجه به خطر خرافات، از یک سو مقابله تئوریک با چنین جریاناتی مطرح می شود و از سوی دیگر برخورد قهری و قانونی. از آنجا چنین اعتقاداتی در میان افراد پرطرفدار هم دیده می شود که نشان از وجود ریشه های عمیق اجتماعی در این زمینه دارد، باید برخورد تئوریک را در اولویت قرار دهیم و باید با کسانی که اعتقادات انحرافی مانند جنگیری و رمالی را ترویج میکنند محاجه کنیم.

به گفته سید مهدی صدرالساداتی که در مصاحبه ای در انصاف نیوز چاپ شده بوده وی درباره‌ «چیستی علوم غریبه و اینکه آیا امکان استفاده از آنها در سیاست و تصمیم‌گیری‌های حکومتی در کشورهای مختلف و کشور ما وجود دارد یا خیر، گفت: «اصل این مسایل که وجود دارد. البته کلاشی هم وجود دارد. ما علوم غریبه داریم، دعانویسی و تاثیرگذاری از طریق اذکار و کلمات را داریم، جن و استفاده از آن برای انجام کارهای مختلف را داریم، سحر داریم و…. همه‌ی اینها درست است، اما وقتی واردش می‌شوید درصد بالایی واقعا در مورد تسلط خود به این حوزه دروغ می‌گویند. نه می‌دانند و نه علم‌اش را دارند؛ ولی خب اصل مطلب وجود دارد.» این روحانی بحث برانگیز که حتی موضوع یکی از مقالات اخیر ما نیز در مورد افشاگری هایش در ارتباط با اشرافگرایی بعضی روحانیون و مسئولین بوده است و اخیرا هم بدلیل همین نوع افشاگری ها و حوادث مربوط به ده ونک بازداشت شده است به سیاه و سفید نبودن بعضی از موضوعات اشاره میکند. به نظر می رسد که برخورد تئوریک با اظهارات کسانی همچون حجت الاسلام صدرالساداتی باید مقدم بر برخورد قهری باشد زیرا با ممنوع القلم کردن و زندانی کردن این صداها، تنها ما به بازتولید چنین باورهایی کمک خواهیم کرد.

در این راستا مثل همیشه بهره گیری از تعالیم انسان ساز اسلام و قرآن می تواند راهگشای عملکرد ما باشد. اسلام با دعوت به تفکر و تعقل، انسان ها را از پذیرش بی دلیل و تقلید کورکورانه از دیگران برحذر می دارد، برای هر پدیده ای سبب و علت خاصی را قرار می دهد تا ما گرفتار شانس و اتفاق و خرافاتی از این قبیل نشویم. امام صادق«ع» می فرمایند: «أَبَی اللَّهُ أَنْ یُجْرِیَ الْأَشْیَاءَ إِلَّا بِأَسْبَابٍ فَجَعَلَ لِکُلِّ شَیْ ءٍ سَبَباً…؛ خداوند متعال، خودداری و امتناع فرموده که کارها را بدون اسباب فراهم آورد، پس برای هر چیزی سبب و وسیله ای قرار داده است…» قرآن مجید نیز در آیات متعدد بر اطاعت و پیروی از حقیقت و دوری از باطل تاکید داشته و می فرماید: بشارت باد بر کسانی که همه سخنان را می شنوند و بهترین آن را انتخاب می کنند. (سوره بقره، آیه ۷۸ )

یک نظر

  1. جامعه امروز ما شده پر از خرافات و جادو جمبل. شما واقعا فکر میکنید انگیزه ای برای مقابله با خرافات تو این کشور هست؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.