هاشمی رفسنجانی

هاشمی زنده است؟

“اگر هاشمی رفسنجانی نبود معلوم نبود بعد از ۴ ۱ خرداد چه می‌شد و اگر او در آن جلسه نبود، بحث رهبری به اشکال مختلفی که در آن دوران مطرح بود، به نتیجه نمی‌رسید.”. این  سخنان رئیس جمهور در دومین سالگرد فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی بود. هاشمی یکی از کلیدی ترین شخصیت های نظام بود و بحث های زیادی از سوی دوستان و دشمنانش درباره حیات و وفاتش طرح شده است. ولی شاید در این مرحله و پس از دو سال از وفاتش، مهمترین سوال این باشد که چگونه می توان از زندگی ایشان برای جوانان الگوسازی کرد. به دور از سیاه نمایی ها و بزرگنمایی ها، تاریخنگاران و پژوهشگران باید بررسی کنند که آیت الله هاشمی در مقام یک روحانی و یک سیاستمدار و یار نزدیک امام چه نقشی در مراحل حساس تاریخی کشور  داشت

اکبر هاشمی رفسنجانی در سوم شهریور ماه سال ۱۳۱۳ هجری شمسی در روستای بهرمان شهرستان رفسنجان به دنیا آمد. خانواده‌ای وی پر جمعیت و نسبتاً ثروتمند بود. آیت الله هاشمی رفسنجانی تحصیل را از ۵ سالگی آغاز کرد. پس از یادگیری دروس مقدماتی در سن ۱۴ سالگی برای تحصیل علوم دینی عازم قم شد. ۲ سال پس از ورود به حوزه نزد آیت‌الله بروجردی رفت و تحصیل را ادامه داد. وی از محضر اساتید همچون حضرات آیات سید حسین طباطبایی بروجردی، امام خمینی (ره)، سید محمد محقق داماد، محمدرضا گلپایگانی، سید محمد کاظم شریعتمداری، امام موسی صدر، عبدالکریم حائری یزدی، شهاب ‌الدین نجفی مرعشی و محمد حسین طباطبائی بهره گرفت. اولین حرکت سیاسی هاشمی در اردیبهشت ۱۳۲۹ آغاز شد. وی تحت تاثیر تعلیمات امام خمینی(ره) به سیاست روی آورد و به مخالفت با حکومت ستم شاهی پرداخت. با تبعید امام راحل، نقش هاشمی در مبارزه با شاه و نمایندگی امام(ره) در داخل کشور پررنگ ‌تر شد.

هاشمی رفسنجانی که در سالهای اخیر به یکی از جنجال برانگیزترین مهره های سیاسی کشور تبدیل شده بود در طول سالهای ۱۳۵۸ تا سال ۹۵ پست های متفاوت و البته بسیار مهمی داشت. آیت الله هاشمی از عناصری بودند که از پیش از انقلاب با اندیشه امام خمینی (ره) همراه بود و در فراز و فرود حوادث با امام خمینی (ره) همراهی داشت و بعد از پیروزی انقلاب نیز مسئولیت هایی را برعهده داشت که در قواره مسئولیت های و جایگاه های بلند نظام اسلامی بوده. بهترین تعبیر را رهبر انقلاب در پیام رحلت ایشان گنجانده اند و فرمودند «رفیق دیرین، و همسنگر و همگام دوران مبارزات نهضت اسلامی، و همکار نزدیک سالهای متمادی در عهد جمهوری اسلامی.»

نکته منحصر به فردی که درباره آیت الله رفسنجانی وجود داشت عملگرایی و انعطاف پذیری ایشان بود که به گونه ای به بزرگنمایی ها و سیاه نمایی ها در خصوص ایشان انجامید. این امر تاجایی پیش رفت که هاشمی در اواخر عمر خود تبدیل به چهره ای بحث برانگیز و به گفته برخی حتی ضد سیاست های ولایت فقیه و رهبری شد. هرچند واضح بود که هاشمی رفسنجانی در برخی از مواضع سیاسی و فرهنگی با رهبری اختلاف نظر داشتند ولی متاسفانه بسیاری این اختلافات را بزرگنمایی کردند که جز تفرقه حاصلی برای ملت و نظام قدس ما نداشته و نخواهد داشت. این واقعیت صراحتا در خطبه های نماز جمعه سال ۸۸ از سوی مقام معظم رهبری منعکس شد. حضرت آقا فرمودند «من البته در موارد متعددی با آقای هاشمی اختلاف‏ نظر داریم، که طبیعی هم هست؛ ولی مردم نباید دچار توهم بشوند، چیز دیگری فکر کنند.»

البته برخی مخالفت هایی هم که از هاشمی شده مربوط به پاره ای از اشتباهات راهبردی و تاکتیکی است. از آخرین نمونه های انتقادها به هاشمی رفسنجانی فیلم مستند «هاشمی زنده است» ساخته علی طادی است که در جشنواره عمار به نمایش گذاشته شد که به نوبه خود بحث ها و انتقادهای را در پی داشت که آیا سازنده این مستند با هدف تخریب شخصیت هاشمی رفسنجانی این مستند را تهیه کرده است یا واقعیت ها را به نمایش گذاشته. طادی گفته تنها واقعیت ها را گفته و اگر می خواست هاشمی را تخریب کند از قتل های زنجیره ای سخن می گفت. هرچند طادی وارد این بحث نشده ولی عملا با طرح این بحث به شبهات افزوده است که به نظر نمی رسد روش مناسبی باشد.

به هر حال در بررسی کارنامه آیت الله هاشمی رفسنجانی نمی توان اشتباهات سیاسی ایشان را انکار کرد و به همان شکل نیز نمیتوان فراموش کرد که بدون هاشمی سرنوشت بسیاری از برنامه های کشور، همچون برنامه هسته ای، مدیریت جنگ و آینده ولایت فقیه پس از ارتحال امام (ه) شکل دیگری به خود می گرفت و از این روست که هوادران هاشمی تاکید می کنند که انتقادات شدید از ایشان، در واقع انتقاد از نظام است.

هنوز پس از گذشت دو سال از فوت آیت الله هاشمی،‌حاشیه های مربوط به درگذشت ایشان ادامه دارد به گونه ای که اخیرا فاطمه هاشمی گفت «من با شواهدی که در این مدت به دست آوردم، مطمئن هستم که مرگ ایشان، مرگی طبیعی نبوده است”. سخنانی مانند این در این دو سال بارها در رسانه های مختلف منتشر شده. اخیرا شورای امنیت ملی با بستن پرونده مرگ هاشمی به شایعات دامن زد که البته شایسته بود این امر روند دیگری داشته باشد تا کمتر حاشیه سازی شود. باید به یاد داشته باشیم که ادامه حاشیه سازی ها در خصوص مرحوم هاشمی به معنی حاشیه سازی برای نظام است زیرا چه از حامیان ایشان باشیم و چه از منتقدان، نمی توان انکار کرد که داستان هاشمی، بخش مهمی از داستان انقلاب و نظام است.

یک نظر

  1. گویا خیلی ها یادشون رفته که آیت الله هاشمی در پیروزی انقلاب نقش بسیار مهمی داشتند و حتی حضرت امام خمینی بارها از ایشان بعنوان یکی از یاران نزدیک و قابل اطمینان خود یاد کردند. بعضی ها میخواهند تاریخ رو بازنویسی کنند.

  2. اصولگراها بدجور پروژه تخریب هاشمی رو آغاز کردن و پیش میبرن.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.