اداره اوقاف و لزوم شفافیت و نظارت

اداره اوقاف و لزوم شفافیت و نظارت

زمستان سال گذشته بود که خبر بازداشت حجت‌الاسلام محمدزاده، مدیر کل اوقاف استان تهران، بحث هایی را در خصوص میزان نظارت بر سازمان اوقاف به همراه آورد. سازمان اوقاف و امور خیریه که تحت نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میباشد، در خصوص موقوفات دارای متولی به عنوان ناظر عمل می کند. با توجه به اینکه نظارت سازمان اوقاف درخصوص موقوفات عام بوده، نظارت و بحث حساب و کتاب در خصوص این سازمان از موضوعیت بیشتری هم برخوردار می شود.حال سئوالی که مطرح است این است که ماهیت و دامنه این نظارت چگونه باید باشد؟ استصوابی، اطلاعی یا قضایی؟

نکته ای که ضرورت افزایش نظارت ها را بر سازمان اوقاف افزایش می دهد، ارتباط این سازمان با مقام معظم رهبری است. هر چند رئیس سازمان از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پیشنهاد می شود، ولی فرد مورد نظر،‌از طرف مقام معظم رهبر تعیین می‌شود.از همین رو، بروز فساد و عدم شفافیت در اوقاف می تواند دست کم به طور بالقوه باعث وهن مقام ولایت بیانجامد که صدمه ای غیر قابل جبران است.

با توجه به وسعت عمل اداره اوقاف، در وضعیت برخی از دارایی های اوقاف شبهاتی وجود دارد. برای مثال وضعیت زمین ۵ هزار هکتاری در محله قلعه‌حسن‌خان که وقف امام حسین(ع) شده، همراه با شبهاتی بوده و دقیقا معلوم نیست که این املاک چقدر درآمد دارد و این درآمد به چه شکلی توزیع می‌شود.

خوشبختانه برخی از نمایندگان مجلس در تلاش بوده اند تا از شبهات بکاهند. سمیه محمودی، نماینده شهرضا و دهاقان در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی در توضیح سوال خود و نمایندگان دیگر از سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، گفت:«قالب اماکن موقوفه در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و عملکردی دچار ضعف به دلیل اقدامات سازمان اوقاف هستند. وجود چندین امامزاده و اماکن موقوفه در شهرضا نیز حساسیت مسئولان و مردم حوزه انتخابیه بنده را نسبت به عملکرد سازمان اوقاف افزایش داد.» نماینده مردم شهرضا و دهاقان چنین ادامه داد که: «سازمان اوقاف، اطلاعات را نه تنها در اختیار عموم بلکه در اختیار نهادهای نظارتی و پژوهشی نیز قرار نمی دهد، اما براساس همین آمارهای موجود ۱۷۰ هزار موقوفه در سراسر کشور وجود دارد که ۵۰ درصد سند رسمی و نیمی از آنها فاقد سند می باشند. سازمان اوقاف در سال ۹۶ با شناسایی مستأجران و مشارکان اعلام کرده ۱۱ هزار فقره و ۲۵ هزار هکتار زمین شناسایی شده که در اختیار دستگاه های دولتی است.»

محمدعلی پورمختار نماینده مردم کبودراهنگ و بهار ،در نشست ملی مدیران کل دفاتر امور روستایی استانداری‌های سراسر کشور که در همدان برگزار شد، با اشاره به اینکه مسائل مربوط به روستا و فضای سبز یکی از دغدغه‌های مقام معظم رهبری است، اظهار کرد که سازمان اوقاف و امور خیریه به یک زمین خوار بزرگ تبدیل شده. وی خاطرنشان کرد:«اوقاف ادعای موقوفه بودن زمین‌های منابع طبیعی را می‌کند ولی در حالیکه برخی از آن‌ها اجاره داده و مجوز ساخت و ساز صادر کرده است. پورمختار افزود:«در حالی که اوقاف اجازه صدور مجوز ساخت و ساز را ندارد و تنها از نام ولایت سوء استفاده کرده است و نباید این اتفاق روی بدهد.»

در میان دارائی های گوناگون سازمان اوقاف میتوان از وجود تعداد بیشماری امامزادها یاد کرد. حسن ربیعی، سخنگوی سازمان اوقاف و امور خیریه در گفتگو با روزنامه شرق گفته است که همکنون ۱۰ هزار و ۶۱۵ امامزاده رسمی و مورد تایید در هشت هزار و ۵۱ بقعه دفن شده‌اند.» سخنگوی سازمان اوقاف در خصوص بحث هایی که درباره میزان سندیت برخی از امام زاده ها طرح می شود، گفت: «فرهنگ کشور ما چون یک فرهنگ دینی و اعتقادی است مردم به دنبال فضایی هستند که دردها و نیازهایشان را برطرف کنند. پس چرا با ایجاد تشکیک در این امامزاده‌ها خاک بپاشیم به سمت خورشید؟ بعد از اعلام کشف امامزاده‌های جدید و آماری در این زمینه که معاندانه است، برخی رسانه‌های غربی بهره‌برداری فراوانی از آن می‌کنند به طوری‌که گویی روحانیون در کشور قصد ترویج خرافه دارند و ما هم در اینجا از این امامزاده‌ها سود کلانی به جیب‌مان می‌رود.»‌

سخنان حسن ربیعی بیانگر اخبار درست و غلط و حاشیه هایی است که متاسفانه پیرامون یکی از مهمترین سازمان های کشور وجود دارد. قطعا یکی از راه های پایان دادن به این حاشیه ها، افزایش نظارت و شفاف سازی در خصوص املاک و دارایی های سازمان اوقاف است. به یاد داریم که امام خمینی (ره) در یکی از سخنان کوبنده و گوهر بار خود به شاه فرمودند: «اوقاف را به ما بدهید تا ببینید چه خواهد شد.آن وقت ببینید که ما با همین اوقاف این فقرا را غنی‌شان می‌کنیم.»  طی چهار دهه گذشته، سازمان اوقاف تلاش های بسیاری برای تحقق آرمان های بنیان گذار انقلاب انجام داده تا مستضعفین که صاحبان اصولی انقلابند به حاشیه کشیده نشوند. ولی متاسفانه سوء مدیریت ها و اقدامات معدودی، باعث کند شدن حرکت سازمان شده. در این راستا، افزایش نظارت نمایندگان مجلس بر فعالیت سازمان اوقاف و نیز تشکیل یک کمیته نظارت مستقل می تواند به برخی از سوالات پاسخ دهد و از تکرار شبه ها جلوگیری نمایند.

یک نظر

  1. سلام علیکم

    متأسفانه خیلی ها در اوقاف کار میکنن که فقط به فکر پر کردن جیب های خودشان هستن نه فکر مستضعفین.

    از مقالات شما خیلی استفاده میکنیم. اجرتون با آقا امام زمان (عج)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.